هوشمندسازی معادن باید به خلق ارزش اقتصادی و کاهش خطرپذیری منجر شود

احد علیخانی در گفت و گو اختصاصی با خبرنگار تحریریه صنعت و معدن خبرگزاری صداوسیما؛ با اشاره به حضور متخصصان رشته های مختلف در حوزه هوش مصنوعی افزود: دانش های متنوع، از زمین شناسی و مهندسی معدن تا نانوفناوری و زیست فناوری، می توانند در حل مسائل صنعت معدن نقش آفرینی کنند.
 
به گفته وی، تعریف درست مسائل و یافتن راه حل های کاربردی برای آنها، زمینه ساز توسعه فناوری و ایجاد فرصت های جدید کارآفرینی خواهد بود.

var player = videojs('player_947173_56768879',{ techOrder: [ "html5"],poster:'',width:600,height:350}); videojs.addLanguage('en', {"No compatible source was found for this media.": "مشاهده ی ویدیو نیاز به پشتیبانی مرورگر از codec h264 یا نصب فلش پلیر دارد."}); player.one('play', (function(){ $.post('/fa/ajax/news/video/56768879',{},function (data) {}); })); کد ویدیو دانلود فیلم اصلی

وی با بیان اینکه هوشمندسازی نتیجه چند دهه تحول فناوری، از مکانیزاسیون و خودکارسازی تا دیجیتالی سازی است، افزود: دیجیتالی سازی لزوماً به معنای هوشمندسازی نیست؛ زیرا ممکن است یک فرایند اشتباه را تنها با سرعت بیشتری اجرا کند. همچنین پایش اطلاعات و استفاده از تجهیزات خودکار، از جمله دامپتراک های بدون راننده، به تنهایی برای هوشمند شدن یک معدن کافی نیست.

این کارشناس حوزه معدن، هوشمندسازی را توانایی یک سامانه در استفاده از داده ها، مدل ها و دانش تخصصی برای انتخاب اقدام مناسب در شرایط متغیر و اصلاح تصمیم ها بر اساس نتایج واقعی تعریف کرد و گفت: نباید هر خروجی هوش مصنوعی را بدون ارزیابی پذیرفت. تصمیم ها باید با واقعیت های عملیاتی تطبیق داده شوند و نظارت و مسئولیت پذیری انسانی همچنان جایگاه خود را حفظ کنند.

قیمت های متغییر چالش اصلی طرح های معدنی

علیخانی افزود: قیمت مواد معدنی یکی از عوامل تأثیرگذار بر ارزش فعلی خالص طرح ها (NPV) است و متغیر های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فناورانه می توانند تغییرات قابل توجهی در قیمت ها ایجاد کنند. این تغییرات نیز بر طراحی معدن، محدوده اقتصادی استخراج و تصمیم های سرمایه گذاری اثر می گذارند.

وی ادامه داد: در طرح های معدنی، گاهی برای دوره هایی طولانی، حتی حدود 20 سال، برنامه ریزی و سرمایه گذاری می شود؛ درحالی که شناخت کامل از ویژگی های ماده معدنی و شرایط استخراج از ابتدا امکان پذیر نیست. از این رو، نوسانات بازار و خطرپذیری های مسائل زمین شناسی می تواند برخی تصمیم های اولیه را در سال های بعد، از نظر اقتصادی نامناسب کند.

به گفته علیخانی، هوشمندسازی باید امکان ارزیابی مستمر شرایط و اصلاح تصمیم ها را فراهم کند تا برنامه های استخراج با تغییرات قیمت، عیار، سختی سنگ، مصرف انرژی و هزینه های عملیاتی هماهنگ شوند.

هوش مصنوعی؛ ابزاری برای اکتشاف ذخایر پنهان

این کارشناس حوزه معدن با اشاره به ظرفیت های زمین شناسی ایران در کمربند متالوژنی آلپ ـ هیمالیا افزود: بخش مهمی از ظرفیت های معدنی کشور ممکن است در مناطقی قرار داشته باشد که تاکنون به طور کامل شناسایی نشده اند. تمرکز بر مناطق دارای رخنمون های مشخص یا سابقه فعالیت معدنی، به معنای شناخت تمام ظرفیت های زیرسطحی کشور نیست.

وی ادامه داد: تلفیق هوش مصنوعی با داده های زمین شناسی، ژئوشیمیایی و ژئوفیزیکی و استفاده از فناوری های نوین آزمایشگاهی می تواند به شناسایی ذخایر پنهان و بهبود فرایند اکتشاف کمک کند. این حوزه همچنین ظرفیت مناسبی برای توسعه فناوری های بومی و ایجاد کسب وکار های نوآورانه دارد.

یکپارچگی زنجیره ارزش؛ شرط تحقق معدن هوشمند

علیخانی در ادامه با تأکید بر ضرورت توجه به ارزش اقتصادی در مرحله بهره برداری گفت: عیار و تناژ به تنهایی تعیین کننده ارزش یک بلوک معدنی نیستند؛ عواملی مانند سختی سنگ، مصرف انرژی، هزینه استخراج و قابلیت فرآوری نیز باید در تصمیم گیری ها لحاظ شوند.

وی با اشاره به ارتباط میان بخش های مختلف معدن افزود: ممکن است کاهش تولید و افزایش مصرف انرژی در کارخانه، ناشی از ویژگی های سنگ ورودی باشد؛ درحالی که ارزیابی مستقل عملکرد معدن و کارخانه، علت اصلی مشکل را مشخص نکند. بنابراین، داده ها و تصمیم های بخش های مختلف باید در ارتباط با یکدیگر تحلیل شوند.

این کارشناس حوزه معدن تأکید کرد: زنجیره ارزش معدن از پی جویی و اکتشاف تا استخراج، فرآوری، فروش و بازسازی امتداد دارد و هوشمندسازی باید همه این مراحل را به صورت یکپارچه پوشش دهد.

علیخانی گفت: آینده معدن هوشمند به استفاده صرف از تجهیزات خودکار یا ابزار های هوش مصنوعی وابسته نیست؛ بلکه در گرو پیوند داده ها، دانش تخصصی و تجربه انسانی برای مدیریت عدم قطعیت، افزایش بهره وری، کاهش ریسک و خلق ارزش اقتصادی است.